ကၽြန္ေတာ္ ေလ့လာမိသမွ် ေက်ာက္စာဝန္ေဟာင္း ေတာ္စိန္ခုိအေၾကာင္း

သမုိင္းဝါသနာပါသူေတြအတြက္ မသိမျဖစ္ သိၾကရတဲ့ ျမန္မာျပည္ကို ခ်စ္ျမတ္ႏုိးသူ ေက်ာက္စာဝန္ေဟာင္း (ဦး)ေတာ္စိန္ခုိ ဟာ အထူးစံနမူနာ ထားအပ္သူထဲ ပါဝင္သူ တစ္ဦးလုိ႔ ေျပာရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ သူ႕ရဲ႕ နာမည္နဲ႕ ပတ္သက္လုိ႔ ျမန္မာမႈ ျပဳရာမွာ ကြဲျပားမႈေတြ ေတြ႕ရပါတယ္။ တခ်ိဳ႕စာလံုးေပါင္းေတြမွာ ေတာ္စိန္ကို (Taw Sein Ko) လုိ႔ ေပါင္းတာလည္း ေတြ႕ရျပီး တရုတ္လုိေတာ့ 杜成誥 လုိ႔ ေပါင္းပါတယ္။ အနီးစပ္ဆံုး အသံထြက္ကေတာ့ Dù Chénggào ျဖစ္ပါသတဲ့။

ဦးေတာ္စိန္ခုိ ရဲ႕ ဖခင္ ျဖစ္သူက ေမာ္လျမိဳင္ျမိဳ႕မွာ အေျခခ်တဲ့ အမြိဳင္ကလာတဲ့ တရုတ္လူမ်ိဳး (ဦး) ေတာ္စိန္စမ္း (Taw Sein Sun) ျဖစ္ျပီး မိခင္ကေတာ့ ရွမ္းစပ္တယ္ လုိ႔ ေျပာၾကတဲ့ ေဒၚႏု ကေန ေတာ္စိန္ခုိ ေလးကို ၁၈၆၄ ခုႏွစ္မွာ ေမြးဖြားခဲ့ပါတယ္။

ေတာ္စိန္ခုိဟာ အေျခခံပညာကို ရန္ကုန္မွာ သင္ၾကားခဲ့ျပီး အိႏၵိယက အက္ဖ္ေအ စာေမးပြဲကို ေအာင္ျမင္ခဲ့ပါတယ္။ ျပီးေတာ့ ကိန္းဘရစ္ခ်္ မွာ ဥပေဒပညာကို သင္ၾကားခဲ့ေပမယ့္ က်န္းမာေရး အေျခအေနေၾကာင့္ စာဆက္မသင္ႏုိင္ေတာ့ဘဲ ျမန္မာျပည္ ျပန္လာခဲ့ရပါတယ္။ သူက ၁၈၉၃ ခုႏွစ္မွာ ကိုလုိနီ ျမန္မာအစိုးရ ဆီမွာ လက္ေထာက္အတြင္းဝန္ ရာထူးနဲ႕ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ခဲ့ပါတယ္။

တရုတ္-ျမန္မာ ဆက္ဆံေရး သမိုင္းကို စိတ္ဝင္စားခဲ့သူမုိ႔ သူကို အစိုးရက တရုတ္ျပည္မွာ တရုတ္ဘာသာကို ေလ့လာသင္ယူေစပါတယ္။ သူ႕ ရဲ႕ ေနာက္ေလ့လာမႈတစ္ခုကေတာ့ မြန္ဘာသာစကားနဲ႕ ပတ္သက္ျပီးေတာ့ သမိုင္းသုေတသန လုပ္ခဲ့တာပါ။ တရုတ္ျပည္ ပီကင္းအစိုးရနဲ႕ ျမန္မာအစိုးရၾကား ဘာသာျပန္လုိ႔ ေခၚရမယ့္ စာေတာ္ျပန္ဝန္ေထာက္တာဝန္ ထမ္းေဆာင္ခဲ့ျပီး ကမၺည္းေက်ာက္စာနဲ႔ ပတ္သက္တဲံ အရာရွိ တာဝန္ကို ယူခဲ့ရပါတယ္။ ေနာက္ေတာ့ သူ႕ဟာ တရုတ္အေရးနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး အၾကံေပး အရာရွိတစ္ဦးလည္း ျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။ တရုတ္ျပည္နဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ နယ္ျခားေစာင့္ေရွာက္ေရး အပုိင္းမွာလည္း အရာရွိ အျဖစ္ တာဝန္ယူခဲ့ရပါတယ္။

ေနာက္ သူဟာ ေက်ာက္စာဝန္ရာထူး ကို အသစ္တုိးလုိက္ေတာ့ ျမန္မာျပည္ အတြက္ ပထမဆံုးေသာ ေက်ာက္စာဝန္ျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၁၉ ခုႏွစ္မွာ အျငိမ္းစားယူခဲ့ပါတယ္။

သူဟာ ျမန္မာ့သမုိင္းနဲ႕ ပတ္သက္တာေတြ ကို ေဖာ္ထုတ္ေရးသားမႈေတြလည္း လုပ္ခဲ့ျပီး ျမန္မာ့ထံုးတမ္းေတြ၊ ျမန္မာ့ဗိသုကာေတြ၊ သာသနာေရး အေၾကာင္းေတြ အပါအဝင္ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ေရးခဲ့ျပီး ေခတ္သစ္သမုိင္းစာမ်က္အတြက္ အခန္းေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကို ဖြင့္လွစ္ေပးခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္ ျမန္မာ့သမုိင္းဝင္ စာေပတခ်ိဳ႕ကို အဂၤလိပ္ဘာသာျပန္ေပးခဲ့ပါတယ္။

ဘုန္းေတာ္ၾကီးသင္ပညာေရး အတြက္လည္း ေတာ္စိန္ခုိဟာ အၾကံညာဏ္ေတြ အမ်ားၾကီးေပးခဲ့ျပီး သာသနာေတာ္ အက်ိဳးအတြက္လညး္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ပါတယ္။ သာသနာေရးဆုိင္ရာ ေရွးဘုရင္ေခတ္က လုပ္ထံုးလုပ္နည္းေတြကို ေဖာ္ထုတ္ေထာက္ျပအၾကံေပးခဲ့ပါတယ္။

ပထမျပန္စာေမးပြဲမွာ သီလရွင္ေတြလည္း ဝင္ေျဖႏုိင္ေအာင္ လုပ္ေပးခဲ့သလုိ တကၠသိုလ္က ျမန္မာစာ အဓိက ပုိ႔ခ်ေပးဖုိ႔ အတြက္လည္း အၾကံေပးခဲ့ပါတယ္။ သူလုပ္ခဲ့တာေတြကေတာ့ အမ်ားၾကီးပါပဲ။

ေနာက္ ထူးျခားခ်က္က ျပည္တြင္းျဖစ္ကို အားေပးတဲ့ အထဲ ျမန္မာျပည္ဖြား တရုတ္လူမ်ိဳးလုိ႔ ေျပာရမယ့္ ေတာ္စိန္ခုိ ပါဝင္ခဲ့သလုိ ပင္နီအက်ီကို ဝတ္ဆင္ခဲ့ပါတယ္။

သူရခဲ့တဲ့ ဆုေတြကို အက်ယ္ခ်ဲ႕ မေရးေတာ့ပါဘူး။ သူ႕ရဲ႕ အေၾကာင္းက ကၽြန္ေတာ္ ေရးျပတာအၾကမ္းပဲ ရွိပါေသးတယ္။ အေသးစိတ္ စာတစ္ေစာင္ ေပတဖြဲ႕ ေရးျပႏုိင္ဖုိ႔ အတြက္ ကၽြန္ေတာ္ ၾကိဳးစားပါဦးမယ္ ခင္ဗ်ာ။

ထက္ေအာင္ေက်ာ္ေဌး 

ကိုးကား - ဝီကီပီဒီးယား